परिचय
दख्खन प्रदेशात मराठा साम्राज्याच्या उदयापूर्वी दोन हजार वर्षांपूर्वी शक्तिशाली राजवंशांचा लंबकाळीन इतिहास आहे. या आधीच्या राज्यांची समज मराठ्यांना नंतर मिळालेल्या राजकीय परंपरांसाठी महत्त्वाची आहे.
सातवाहन
दख्खनमधील सर्वात प्राचीन शक्तिशाली राजवंशांपैकी एक, सातवाहन राजवंश इ.स.पू. २ र्या शतकापासून ते इ.स. ३ र्या शतकापर्यंत राज्य करत होता. त्यांना व्यापार, प्राकृत साहित्य आणि प्रदेशातील प्रारंभिक नगरविकासाला प्रोत्साहन देण्याचे श्रेय दिले जाते.
चालुक्य
इ.स. ६ व्या ते १२ व्या शतकापर्यंत विविध शाखांमध्ये राज्य करणारा चालुक्य राजवंश दख्खन आणि दक्षिण भारताच्या मोठ्या भागावर राज्य करत होता. त्यांना मंदिर वास्तुकलेत, विशेषत: बादामी आणि पट्टदकल येथील स्थळांवर महत्त्वपूर्ण यश मिळाले आहे.
