UN पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) कडून आलेल्या नवीन अहवालाने पुष्टी केली आहे की जगाने पूर्व-औद्योगिक स्तरांपेक्षा 1.5 डिग्री सेल्सियस पर्यंत जागतिक तापमान वाढ थांबवू शकत नाही. अहवालात असे नमूद केले आहे की आता महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे मानवता या थ्रेशोल्डच्या पलीकडे वाढ कमी करण्यासाठी पुरेशी कार्यवाही करू शकते का आणि अखेरीस 1.5 डिग्री सेल्सियस तापमान श्रेणीत परत येऊ शकते का.
मुख्य निष्कर्ष
- अहवालानुसार, सर्वोत्तम परिस्थितीतही जागतिक तापमान किमान 1.8 डिग्री सेल्सियस पर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे, त्यानंतरच ते कमी होऊ लागेल.
- बहुतेक मार्गांनी पूर्व-औद्योगिक काळाच्या तुलनेत तापमान 2 डिग्री सेल्सियस च्या पलीकडे जाण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे.
- 1.5 डिग्री सेल्सियस थ्रेशोल्डचा उल्लंघन आता अनिवार्य असल्याचे हे पहिले अधिकृत मान्यतापत्र आहे.
“"आम्ही त्या टप्प्यावर आहोत जिथे तापमान 1.5 डिग्री सेल्सियस च्या खाली ठेवणारे कोणतेही विश्वासार्ह वैज्ञानिक मार्ग उरलेले नाहीत," असे अहवालात म्हटले आहे.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, आंतरसरकारी जलवायु परिवर्तन पॅनेल (IPCC) कडून आलेल्या इतर विश्लेषणांनी या मर्यादेत तापमान वाढ ठेवण्यासाठी संधी कमी होत असल्याचे सूचित केले आहे. 1.5 डिग्री सेल्सियस चा मार्क हा एक मनमानी थ्रेशोल्ड आहे, परंतु याला ओलांडल्यास विद्यमान जलवायु परिणाम, जसे की तीव्र हवामान घटना, पूर, दुष्काळ आणि उष्णतेच्या लहरी यामध्ये वाढ होण्याची अपेक्षा आहे.
जलवायु क्रियाकलापाचे उद्दिष्ट
2015 पॅरिस करार मध्ये स्पष्ट केलेल्या जागतिक जलवायु क्रियाकलापाचे प्राथमिक उद्दिष्ट तापमान वाढ 2 डिग्री सेल्सियस च्या खाली ठेवणे आणि 1.5 डिग्री सेल्सियस वर ठेवण्याचा प्रयत्न करणे आहे. विशेष म्हणजे, 1.5 डिग्री सेल्सियस चा थ्रेशोल्ड वार्षिक सरासरीत 2024 मध्ये उल्लंघन झाला, ज्यामुळे तो पूर्व-औद्योगिक स्तरांपेक्षा 1.55 डिग्री सेल्सियस च्या सरासरी तापमानासह सर्वात उष्ण वर्ष म्हणून नोंदला गेला. मासिक सरासरीनेही 1.5 डिग्री सेल्सियस च्या मर्यादेला अनेक वेळा ओलांडले आहे, विशेषतः जुलै 2023 ते डिसेंबर 2024 दरम्यान.
